Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de Türk­me­nis­tan Gahryman Arkadagymyz ta­ra­pyn­dan ba­şy baş­la­nyp, hor­mat­ly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baş­tu­tan­ly­gyn­da üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän pa­ra­hat­çy­lyk dö­re­di­ji­lik­li da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­na üýt­gew­siz eýer­ýär. «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» şy­ga­ry as­tyn­da geç­ýän şu ýyl­da ýur­du­myz gy­zyk­lan­ma bil­dir­ýän da­şa­ry ýurt­ly hyz­mat­daş­lar bi­len ne­ti­je­li gat­na­şyk­la­ry mun­dan beý­läk-de pug­ta­lan­dyr­mak ba­bat­da yzy­gi­der­li çä­re­le­ri dur­mu­şa ge­çir­ýär.

Hor­mat­ly Prezidentimiziň we türk­men hal­ky­nyň Milli Lideriniň şu ýyl­da da­şa­ry döw­let­le­re amala aşy­ran sa­par­la­ry bu ba­bat­da aý­ra­tyn äh­mi­ýe­te eýe­dir. Şol sa­par­la­ryň jem­le­ri iki­ta­rap­la­ýyn gör­nüş­de, şeý­le hem kö­pu­gur­ly ab­raý­ly dü­züm­le­riň çäk­le­rin­de döw­le­ta­ra hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mä­ge tä­ze iter­gi ber­di. Türk­me­nis­ta­ny dün­ýä­niň dür­li se­bit­le­rin­de ýer­leş­ýän ýurt­lar, şol san­da Ame­ri­ka­nyň Bir­le­şen Ştat­la­ry bi­len dost­luk, öza­ra hor­mat, deň­hu­kuk­ly­lyk ýö­rel­ge­le­ri­ne esas­lan­ýan gat­na­şyk­lar bag­la­nyş­dyr­ýar. Iki ýur­duň ara­syn­da­ky hyz­mat­daş­lyk sy­ýa­sy, yk­dy­sa­dy, söw­da, bi­lim, ylym, me­de­ni­ýet, sport ýa­ly esa­sy ugur­la­ry öz içi­ne al­ýar. Gahryman Arkadagymyzyň şu ýy­lyň few­ra­lyn­da Ame­ri­ka­nyň Bir­le­şen Ştat­la­ry­na amala aşy­ran sa­pa­ry döw­le­ta­ra gat­na­şyk­la­ryň ýyl ýaz­gy­syn­da mö­hüm sa­hy­pa­ny aç­dy.

Sa­pa­ryň do­wa­myn­da Milli Liderimiz meş­hur sy­ýa­sat­çy­lar, ame­ri­kan işe­wür to­par­la­ry­nyň we­kil­le­ri bi­len du­şuş­dy. “Türk­me­nis­tan — ABŞ” işe­wür­ler ge­ňe­şi­niň Ýe­ri­ne ýe­ti­ri­ji di­rek­to­ry, dür­li pu­da­ga ýö­ri­te­le­şen iri kom­pa­ni­ýa­la­ryň ýol­baş­çy­la­ry bi­len du­şu­şyk­lar ge­çi­ril­di. ABŞ-ly hyz­mat­daş­lar ägirt uly yk­dy­sa­dy müm­kin­çi­lik­le­re eýe bo­lan Türk­me­nis­tan bi­len öza­ra bäh­bit­li hyz­mat­daş­ly­gy gi­ňelt­mä­ge, bi­le­lik­dä­ki tä­ze taslamalary dur­mu­şa ge­çir­mä­ge gy­zyk­lan­ma bil­dir­ýän­dik­le­ri­ni nyg­ta­dy­lar. Şun­da iki ýur­duň işe­wür dü­züm­le­ri­niň ug­ry bo­ýun­ça ma­ýa go­ýum hyz­mat­daş­ly­gy­ny ös­dür­me­giň uly äh­mi­ýe­te eýe­di­gi bel­le­nil­di. Sport ul­ga­myn­da, şol san­da golf, at­ly sport bi­len bag­ly gat­na­şyk­la­ry çuň­laş­dyr­ma­gyň, ugur­daş hü­när­men­le­riň ara­syn­da öza­ra gat­na­şyk­la­ry iler­let­me­giň müm­kin­çi­lik­le­ri­ne aý­ra­tyn üns çe­kil­di.

Öza­ra bäh­bit­li türk­men-ame­ri­kan hyz­mat­daş­ly­gy­nyň hä­zir­ki ýag­da­ýy we gel­je­gi 27-nji mart­da ýur­du­my­zyň Da­şa­ry iş­ler mi­nistr­li­gin­de ge­çi­ri­len Söw­da-yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­lyk bo­ýun­ça iş to­pa­ry­nyň mej­li­sin­de hem ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, “Türk­me­nis­tan — ABŞ” işe­wür­ler ge­ňe­şi­niň işi­niň ne­ti­je­li hä­si­ýe­te eýe­di­gi aý­dyl­dy. Gep­le­şik­le­riň do­wa­myn­da bar bo­lan ägirt uly müm­kin­çi­lik­le­riň hyz­mat­daş­ly­gy hil taý­dan tä­ze de­re­jä çy­kar­ma­ga ýar­dam ber­jek­di­gi bel­le­nil­di. Şun­da iki­ta­rap­la­ýyn ha­ryt do­la­ny­şy­gy­nyň dur­nuk­ly ösü­şi­ni we di­wer­si­fi­ka­si­ýa­sy­ny üp­jün et­mä­ge gö­nük­di­ri­len bi­le­lik­dä­ki ta­gal­la­la­ry ut­gaş­dyr­mak mö­hüm­dir.

Türk­me­nis­ta­nyň Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy bi­len gat­na­şyk­la­ry gy­zyk­lan­ma bil­di­ril­ýän ugur­lar bo­ýun­ça dep­gin­li ös­dü­ril­ýär. Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gurbanguly Berdimuhamedowyň 17 — 19-njy mart­da HHR-e bo­lan dost­luk sa­pa­ry­nyň ne­ti­je­le­ri öza­ra hyz­mat­daş­ly­ga tä­ze iter­gi ber­di. Gahryman Arkadagymyzyň HHR-iň Baş­ly­gy Si Szin­pin bi­len ge­çi­ren du­şu­şy­gy­nyň do­wa­myn­da sy­ýa­sy, söw­da-yk­dy­sa­dy, me­de­ni-yn­san­per­wer ul­gam­lar­da­ky döw­le­ta­ra hyz­mat­daş­ly­gyň ýo­ka­ry de­re­je­si tas­syk­la­nyl­dy. Ýurt­la­ry­myz BMG-niň, “Mer­ke­zi Azi­ýa — Hy­taý” for­ma­ty­nyň çäk­le­rin­de bi­rek-bi­re­giň baş­lan­gyç­la­ry­ny öza­ra gol­dap, ta­gal­la­la­ry ut­gaş­dyr­ýar­lar. Türk­me­nis­tan bi­len Hy­ta­ýyň ara­syn­da­ky gat­na­şyk­lar hem­me­ta­rap­la­ýyn stra­te­gik hyz­mat­daş­lyk de­re­je­si­ne çy­ka­ry­lyp, ma­ny-maz­mun taý­dan baý­laş­dy­ryl­ýar.

Gep­le­şik­le­riň do­wa­myn­da ile­ri tu­tul­ýan ugur­lar­da gat­na­şyk­la­ry pug­ta­lan­dyr­mak bo­ýun­ça yla­la­şyk­lar ga­za­nyl­dy. Ýan­gyç-ener­ge­ti­ka pu­da­gyn­da­ky hyz­mat­daş­ly­gyň köp­ýyl­lyk oňyn tej­ri­be­si­ni na­za­ra al­mak bi­len, iri “Gal­ky­nyş” gaz kä­ni­ni mun­dan beý­läk-de bi­le­lik­de öz­leş­dir­me­giň gel­je­gi ba­ra­da pi­kir al­şyl­dy. Şeý­le-de Türk­me­nis­ta­nyň “Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­ny gaý­ta­dan di­kelt­mek” stra­te­gi­ýa­sy­nyň Hy­ta­ýyň “Bir gu­şak, bir ýol” baş­lan­gy­jy bi­len ut­gaş­dy­ryl­ma­gy­nyň çäk­le­rin­de ulag-lo­gis­ti­ka ul­ga­myn­da hyz­mat­daş­lyk üçin tä­ze müm­kin­çi­lik­le­riň açyl­ýan­dy­gy bel­le­nil­di.

Gaz pu­da­gyn­da gat­na­şyk­la­ry ös­dür­me­giň me­se­le­le­ri 18-nji mart­da Gahryman Arkadagymyzyň ýur­du­my­zyň ozal­dan gel­ýän hyz­mat­da­şy bo­lan Hy­ta­ýyň Milli ne­bit­gaz kor­po­ra­si­ýa­sy­nyň (CNPC) di­rek­tor­lar ge­ňe­şi­niň baş­ly­gy bi­len ge­çi­ren du­şu­şy­gyn­da ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, “Gal­ky­nyş” gaz kä­ni­niň no­bat­da­ky tap­gy­ry­ny öz­leş­dir­mek ba­bat­da ga­za­ny­lan yla­la­şy­gyň wa­jyp äh­mi­ýe­ti nyg­tal­dy. Şun­da hor­mat­ly Prezidentimiziň ne­bit­gaz pu­da­gy­ny ös­dür­mä­ge we “Gal­ky­nyş” gaz kä­ni­niň dör­dün­ji tap­gy­ry­ny se­na­gat taý­dan öz­leş­dir­mek bi­len bag­ly iri uzak möh­let­le­ýin tas­la­ma­ny dur­mu­şa ge­çir­mä­ge gö­nük­di­ri­len Ka­ra­ry wa­jyp äh­mi­ýe­te eýe­dir.

17-nji ap­rel­de Ma­ry we­la­ýa­tyn­da türk­men hal­ky­nyň Milli Lideriniň hem-de Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň Baş­ly­gy Si Szin­pi­niň tab­şy­ry­gy bo­ýun­ça ýur­du­my­za sa­par bi­len ge­len Hy­ta­ýyň Kom­mu­nis­tik par­ti­ýa­sy­nyň Mer­ke­zi ko­mi­te­ti­niň Sy­ýa­sy býu­ro­sy­nyň he­mi­şe­lik ko­mi­te­ti­niň ag­za­sy, HHR-iň Döw­let Ge­ňe­şi­niň Prem­ýe­ri­niň bi­rin­ji orun­ba­sa­ry Din Sýues­ýa­nyň gat­naş­ma­gyn­da “Gal­ky­nyş” gaz kä­ni­niň dör­dün­ji tap­gy­ry­ny öz­leş­dir­me­giň çä­gin­de ýyl­da 10 milliard kub metr ha­ryt­lyk ga­zy taý­ýar­la­ýan des­ga­ny gur­ma­ga we ula­nyş gu­ýu­la­ry­ny bu­raw­la­mak iş­le­ri­ne ba­dal­ga be­ril­di.

Ýew­ro­pa ug­ry Bi­ta­rap Wa­ta­ny­my­zyň da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­nyň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry­nyň bi­ri­dir. Şun­da Türk­me­nis­tan bi­len Awst­ri­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň dost­luk­ly gat­na­şyk­la­ry­ny üs­tün­lik­li ös­dü­ril­ýän hyz­mat­daş­ly­gyň anyk my­sal­la­ry­nyň bi­ri hök­mün­de gör­kez­mek bo­lar. Şu ýy­lyň ap­rel aýyn­da Gahryman Arkadagymyzyň We­na amala aşy­ran sa­pa­ry ne­ti­je­li döw­le­ta­ra dia­lo­gyň ta­ry­hyn­da tä­ze sa­hy­pa­ny ýaz­dy. Ge­çen dö­wür­de söw­da-yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­ly­gyň berk bin­ýa­dy ke­ma­la ge­ti­ril­di. Bu iş­de Türk­men-awst­ri­ýa bi­le­lik­dä­ki to­pa­ry ne­ti­je­li gu­ral bo­lup çy­kyş ed­ýär. Yn­san­per­wer ul­gam­da gat­na­şyk­la­ry yzy­gi­der­li ös­dür­mek­de Türk­men-awst­ri­ýa jem­gy­ýe­ti­ne uly orun de­giş­li­dir. Onuň işi ýurt­la­ry­my­zyň we ola­ryň halk­la­ry­nyň ara­syn­da dost­lu­gy, öza­ra dü­şü­niş­me­gi ber­kit­me­giň mö­hüm şer­ti hök­mün­de me­de­ni­ýe­ta­ra dia­lo­gy maz­mun taý­dan baý­laş­dyr­ma­gy ugur edin­ýär.

Sa­pa­ryň do­wa­myn­da Milli Liderimiz Ener­ge­ti­ka we ho­wa bo­ýun­ça hal­ka­ra We­na fo­ru­my­na gat­naş­dy. Mu­nuň özi Türk­me­nis­ta­nyň mö­hüm ugur­lar­da hä­zir­ki za­man me­se­le­le­ri­ni oňyn çöz­mek üçin dün­ýä bi­le­le­şi­gi­niň ta­gal­la­la­ry­ny bir­leş­dir­mek­de baş­lan­gyç­ly or­ny eýe­le­ýän­di­gi­niň aý­dyň gü­wä­si­dir. Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy­nyň fo­rum­da eden çy­ky­şyn­da bel­leý­şi ýa­ly, ug­le­wo­do­rod se­riş­de­le­ri­niň gor­la­ry bo­ýun­ça dün­ýä­de öň­dä­ki orun­la­ryň bi­ri­ni eýe­le­ýän, ener­gi­ýa se­riş­de­le­ri­ni ön­dü­ri­ji we eks­port edi­ji ýurt hök­mün­de Türk­me­nis­tan bu ul­gam­da öza­ra bäh­bit­li hem-de köp­ta­rap­la­ýyn deň­hu­kuk­ly hyz­mat­daş­lyk üçin yg­ty­bar­ly sy­ýa­sy, hal­ka­ra hu­kuk we beý­le­ki şert­ler­dir ke­pil­lik­le­ri dö­ret­mek mak­sa­dy bi­len, jo­gap­kär­çi­lik­li, yzy­gi­der­li sy­ýa­sa­ty alyp bar­ýar. Gahryman Arkadagymyz çy­ky­şyn­da ozal top­la­nan tej­ri­bä, hä­zir­ki ýag­daý­la­ryň sel­jer­me­si­ne esas­la­nyp, ýur­du­my­zyň ener­ge­ti­ka hyz­mat­daş­ly­gy­ny dur­nuk­ly­laş­dyr­ma­ga, oý­la­ny­şyk­ly, öň­den­gö­rü­ji­lik­li dia­lo­ga geç­mä­ge gö­nük­di­ri­len bir­nä­çe tek­li­bi be­ýan et­di.

Türk­me­nis­ta­nyň Äh­lu­mu­my howp­suz­lyk stra­te­gi­ýa­sy­ny iş­läp taý­ýar­la­mak bo­ýun­ça ozal öňe sü­ren baş­lan­gy­jy­na ýe­ne-de bir ge­zek üns çe­kil­di. Howp­suz­ly­gyň dür­li ugur­la­ry­nyň bö­lün­mez­li­gi we öza­ra bag­la­ny­şy­gy bu stra­te­gi­ýa­nyň esa­sy öze­ni bo­lup dur­ýar. Şo­la­ryň ha­ta­ryn­da ener­ge­ti­ka howp­suz­ly­gy wa­jyp ugur­la­ryň bi­ri­dir. Hor­mat­ly Arkadagymyz ýur­du­my­zyň ener­ge­ti­ka hyz­mat­daş­ly­gy­ny sy­ýa­sy­laş­dyr­maz­ly­ga ça­gyr­ýan­dy­gy­ny nyg­ta­mak bi­len, BMG-niň ho­wan­dar­ly­gyn­da Ener­ge­ti­ka ko­dek­si­ni iş­läp taý­ýar­la­mak me­se­le­si­ne se­ret­me­gi tek­lip ed­ýän­di­gi­ni aýt­dy.

Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri ener­ge­ti­ka ul­ga­myn­da äh­lu­mu­my hyz­mat­daş­ly­gy tä­ze ýö­rel­ge­ler esa­syn­da ýo­la goý­ma­ga gö­nük­di­ri­len BMG-niň kö­pu­gur­ly hal­ka­ra hu­kuk res­mi­na­ma­sy­ny dö­ret­mek ba­ra­da ýur­du­my­zyň tek­li­bi­ni iş ýü­zün­de dur­mu­şa ge­çir­mek bo­ýun­ça ta­gal­la­la­ry bir­leş­dir­me­gi tek­lip et­di. Bu ugur­da Türk­me­nis­tan ag­za döw­let­le­riň bi­ra­gyz­dan gol­da­ma­gyn­da BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň bir­nä­çe Ka­rar­na­ma­sy­nyň öň­baş­çy­sy bo­lup çy­kyş et­di. Mu­nuň özi mun­dan beý­läk-de bi­le­lik­de iş­le­mek üçin pug­ta esas­dyr. Bu ugur­da­ky işi ös­dür­mek bi­len, ýur­du­myz BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň ga­ra­ma­gy­na “Dur­nuk­ly ösü­şi üp­jün et­mek­de yg­ty­bar­ly we dur­nuk­ly ener­gi­ýa bi­rik­me­si­niň esa­sy or­ny” at­ly Ka­rar­na­ma­nyň tas­la­ma­sy­ny hö­dür­lär.

Türk­me­nis­tan ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­la­ny­şyk­ly me­se­le­le­re hem şu­nuň ýa­ly ne­ti­je­li çe­me­leş­ýär. Gahryman Arkadagymyz bu ba­ra­da aýt­mak bi­len, ýur­du­my­zyň ho­wa bo­ýun­ça Pa­riž yla­la­şy­gy­nyň mak­sat­la­ry­ny ga­zan­ma­ga do­ly yg­rar­ly­dy­gy­ny tas­syk­la­dy. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Türk­me­nis­ta­nyň “ýa­şyl” ener­ge­ti­ka ul­ga­myn­da, ýel we Gün ener­gi­ýa­sy­ny ulan­mak bo­ýun­ça bi­le­lik­dä­ki taslamalary dur­mu­şa ge­çir­mä­ge baş­la­mak ug­run­da çy­kyş ed­ýän­di­gi nyg­tal­dy. Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri ýur­du­my­zyň te­bi­gy ga­zyň esa­syn­da wo­do­rod ener­ge­ti­ka­sy­ny ös­dü­rip baş­la­ma­ga gi­ri­şip, bu ugur­da äh­li gy­zyk­lan­ma bil­dir­ýän hal­ka­ra hyz­mat­daş­lar bi­len giň­den iş­leş­mä­ge taý­ýar­dy­gy­ny bel­le­di. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, 10 ýyl­lyk dö­wür üçin wo­do­rod ener­ge­ti­ka­sy­na geç­mek bo­ýun­ça äh­lu­mu­my Mak­sat­na­ma­ny dö­ret­mek baş­lan­gy­jy be­ýan edi­lip, Türk­me­nis­ta­nyň BMG bi­len şeý­le res­mi­na­ma­ny iş­läp taý­ýar­la­ma­gy ara alyp mas­la­hat­laş­ma­ga açyk­dy­gy tas­syk­la­nyl­dy.

Ýa­kyn gel­jek­de Aş­ga­bat­da BMG-niň Mer­ke­zi Azi­ýa­da ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar bo­ýun­ça se­bit mer­ke­zi­niň iş­läp baş­la­jak­dy­gy­ny aýt­mak bi­len, türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri Türk­me­nis­ta­nyň Hö­kü­me­ti­niň bu tä­ze dü­zü­me hem­me­ta­rap­la­ýyn gol­daw be­rip, onuň öz we­zi­pe­le­ri­ni hem-de mak­sat­la­ry­ny ne­ti­je­li ýe­ri­ne ýe­tir­me­gi üçin amat­ly şert­le­ri üp­jün et­jek­di­gi­ni nyg­ta­dy.

Gahryman Arkadagymyz fo­ru­myň deň­ze çy­kal­ga­sy bol­ma­dyk ösüp bar­ýan döw­let­le­ri gol­da­mak ha­kyn­da ýe­ne bir mow­zu­gy ba­ra­da du­rup ge­çip, 2025-nji ýy­lyň aw­gus­tyn­da ýur­du­myz­da ge­çi­ri­len BMG-niň Deň­ze çy­kal­ga­sy bol­ma­dyk ösüp bar­ýan döw­let­ler bo­ýun­ça üçün­ji mas­la­ha­ty­nyň äh­lu­mu­my äh­mi­ýe­ti­ni nyg­ta­dy. Mas­la­hat­da ka­bul edi­len Awa­za sy­ýa­sy Jar­na­ma­sy BMG-niň res­mi­na­ma­sy de­re­je­si­ne eýe bol­dy. Türk­me­nis­tan BMG bi­len bi­le­lik­de Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­ny ga­zan­mak ug­run­da iş alyp bar­ýar. Milli Liderimiziň nyg­taý­şy ýa­ly, ýur­du­my­zyň baş­lan­gy­jy bilen Baş As­samb­le­ýa­nyň wa­jyp ugur­lar bo­ýun­ça ka­bul eden Kararnamalaryna esas­la­nyp, Türk­me­nis­tan be­ýan edi­len we­zi­pe­le­ri çöz­mek üçin köp­ta­rap­la­ýyn ta­gal­la­la­ry bir­leş­dir­mä­ge BMG we onuň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry, hu­su­san-da, Se­na­gat ösü­şi bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy bi­len ag­za döw­let­le­riň he­re­ket­le­ri­ni ne­ti­je­li ut­gaş­dyr­ma­ga gol­daw ber­me­gi­ni do­wam et­di­rer.

Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri We­na­da Awst­ri­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň Fe­de­ral Prezidenti Alek­sandr Wan der Bel­len, Türk­men-awst­ri­ýa jem­gy­ýe­ti­niň ýol­baş­çy­sy Ne­da Ber­ger, Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş sek­re­ta­ry­nyň orun­ba­sa­ry Ra­bab Fa­ti­ma, BMG-niň Se­na­gat ösü­şi bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy­nyň (UNI­DO) Baş di­rek­to­ry Gerd Mül­ler, Atom ener­gi­ýa­sy bo­ýun­ça hal­ka­ra agent­li­giň (AEHA) Baş di­rek­to­ry Ra­fa­el Gros­si bi­len du­şu­şyk­la­ry ge­çir­di.

Türk­me­nis­tan da­şa­ry sy­ýa­sa­tyn­da kö­pu­gur­ly dip­lo­ma­ti­ýa­nyň iş ýü­zün­de dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi­ne uly äh­mi­ýet ber­ýär. Bu suw we eko­lo­gi­ýa dip­lo­ma­ti­ýa­sy ba­bat­da-da şeý­le­dir. Soň­ky ýyl­lar­da hal­ka­ra gat­na­şyk­lar­da ola­ryň or­ny düýp­li ýo­kar­lan­dy. Hor­mat­ly Prezidentimiz As­ta­na­da ge­çi­ri­len Se­bit­le­ýin eko­lo­gi­ýa sam­mi­tin­de we Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­ny esas­lan­dy­ry­jy döw­let­le­riň Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň no­bat­da­ky mej­li­sin­de eden çy­kyş­la­ryn­da bu ugur bi­len bag­la­ny­şyk­ly me­se­le­le­re we ýur­du­my­zyň öňe sür­ýän baş­lan­gyç­la­ry­na ün­si çek­di. Döw­let Baş­tu­ta­ny­myz ýo­ka­ry de­re­je­li çä­re­le­re gat­naş­mak üçin 21-22-nji ap­rel­de Ga­za­gys­tan Res­pub­li­ka­sy­na iş sa­pa­ry­ny amala aşyr­dy.

Hor­mat­ly Prezidentimiz Se­bit­le­ýin eko­lo­gi­ýa sam­mi­tin­dä­ki çy­ky­şyn­da gi­ňel­di­len eko­lo­gi­ýa gün ter­ti­bi­niň top­lum­la­ýyn, bi­te­wi we ha­ky­ky se­bit öl­çe­gin­de ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­ma­gynyň äh­mi­ýe­ti­ni bel­le­di. Döw­let Baş­tu­ta­ny­myz hä­zir­ki eko­lo­gi­ýa we­him­le­ri­ni çöz­me­giň der­wa­ýys­dy­gy­na ün­si çe­kip, dur­muş ul­ga­my­nyň äh­li ugur­la­ry­na ýa­ra­maz tä­si­ri­ni ýe­tir­ýän ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi me­se­le­si­ni şo­la­ryň esa­sy­sy hök­mün­de gör­kez­di. Şo­nuň ne­ti­je­sin­de suw se­riş­de­le­ri­niň azal­ma­gy­nyň, top­ra­gyň ýa­ra­maz­laş­ma­gy­nyň, çöl­leş­me ha­dy­sa­sy­nyň güýç­len­me­gi­niň, bio­lo­gik köp­dür­lü­li­giň ýi­ti­ril­me­gi­niň, ýa­şa­ýyş üçin amat­syz bo­lan çäk­ler­den gö­çüp git­mek ha­dy­sa­la­ry­nyň art­ma­gy­nyň şa­ýa­dy bo­lun­ýar. Şeý­le şert­ler­de döw­let­le­riň ta­gal­la­la­ry­nyň bir­leş­di­ril­me­gi, hal­ka­ra guramalar, il­kin­ji no­bat­da, BMG we onuň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry bi­len hyz­mat­daş­ly­gyň gi­ňel­dil­me­gi aý­ra­tyn äh­mi­ýe­te eýe­dir.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz ýur­du­my­zyň ho­wa teh­no­lo­gi­ýa­la­ry bo­ýun­ça se­bit mer­ke­zi­ni, Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry üçin çöl­leş­mä gar­şy gö­reş­mek bo­ýun­ça se­bit mer­ke­zi­ni dö­ret­mek ba­ra­da­ky baş­lan­gyç­la­ry­ny ýat­la­dyp, yk­dy­sa­dy­ýe­tiň äh­li pu­dak­la­ryn­da «ýa­şyl» ösüş ýö­rel­ge­le­ri­ni iler­let­me­giň uly äh­mi­ýe­te eýe­di­gi­ni, eko­lo­gik taý­dan dur­nuk­ly ösüş we döw­re­bap eko­lo­gik stan­dart­la­ry or­naş­dyr­mak me­se­le­le­ri ba­bat­da se­bit dia­lo­gy­ny iş­jeň­leş­dir­me­giň ze­rur­dy­gy­ny nyg­ta­dy.

Döw­let Baş­tu­ta­ny­myz ser­he­tüs­ti suw se­riş­de­le­ri­ni re­je­li we ada­lat­ly peý­da­lan­mak me­se­le­si­niň aý­ra­tyn ün­si ta­lap ed­ýän­di­gi­ni aý­dyp, bu me­se­le­de Türk­me­nis­ta­nyň res­mi ga­ra­ýyş­la­ry­ny be­ýan et­di. Nyg­ta­ly­şy ýa­ly, ýur­du­myz ser­he­tüs­ti der­ýa­lar we suw akym­la­ry bo­ýun­ça suw me­se­le­le­ri­niň esa­sy kon­wen­si­ýa­la­ryň, beý­le­ki hal­ka­ra namalaryň berk ber­jaý edil­me­gi­niň, ser­he­tüs­ti der­ýa­la­ryň ug­run­da ýer­leş­ýän äh­li döw­let­le­riň bäh­bit­le­ri­niň deň de­re­je­de göz öňün­de tu­tul­ma­gy­nyň, bu işe hal­ka­ra guramalaryň, il­kin­ji no­bat­da, Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň giň­den gat­naş­ma­gy­nyň üýt­gew­siz ta­rap­da­ry bo­lup dur­ýar. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Türk­me­nis­tan BMG-niň ho­wan­dar­ly­gyn­da Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ryn­da suw­dan peý­da­lan­mak me­se­le­le­ri bo­ýun­ça se­bit ge­ňe­şi­ni dö­ret­mek baş­lan­gy­jy bi­len çy­kyş et­di. Bu ge­ňeş suw ul­ga­myn­da ta­gal­la­la­ry ut­gaş­dyr­ýan ne­ti­je­li dü­züm bo­lup bi­ler.

Ýur­du­myz Ha­zar deň­zi se­bi­ti­ne gir­ýän döw­let bo­lup, Ha­zar deň­zi­niň äh­li eko­lo­gik me­se­le­le­ri ba­bat­da iş­jeň çy­kyş ed­ýär. Türk­me­nis­tan Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­syn­da Ha­zar eko­lo­gik baş­lan­gy­jy bi­len çy­kyş edip, ony dur­mu­şa ge­çir­me­giň Kon­sep­si­ýa­sy­ny iş­läp taý­ýar­la­dy we äh­li Ha­zar­ýa­ka döw­let­le­re iber­di. Hor­mat­ly Prezidentimiz bu ba­ra­da aýt­mak bi­len, Aral deň­zi­ni ha­las et­mek me­se­le­si­ni hem mö­hüm we­zi­pe­le­riň ha­ta­ryn­da gör­kez­di. Bu iş­de Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­na (AHHG) wa­jyp orun de­giş­li­dir.

Döw­let Baş­tu­ta­ny­myz Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­ny esas­lan­dy­ry­jy döw­let­le­riň Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň no­bat­da­ky mej­li­sin­de eden çy­ky­şyn­da Türk­me­nis­ta­nyň 2017 — 2019-njy ýyl­lar­da AHHG-da baş­lyk­lyk eden döw­rün­de gaz­na­nyň amaly we­zi­pe­le­ri­ne jo­gap­kär­çi­lik­li we maksatnamalaýyn üns be­ren­di­gi­ni, hal­ka­ra dü­züm­ler, il­kin­ji no­bat­da, BMG-niň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry­dyr ins­ti­tut­la­ry bi­len öza­ra gat­na­şyk­la­ry anyk­laş­dyr­ma­ga aý­ra­tyn äh­mi­ýet be­ren­di­gi­ni ýat­lat­dy. Türk­me­nis­ta­nyň baş­lan­gy­jy esa­syn­da 2018-nji we 2019-njy ýyl­lar­da BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň «Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň we Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­nyň ara­syn­da hyz­mat­daş­lyk» at­ly Kararnamalary ka­bul edil­di. “Aral deň­zi­niň bas­seý­ni­niň ýurt­la­ry üçin BMG-niň Ýö­ri­te mak­sat­na­ma­sy­ny” dö­ret­mek ba­ra­da­ky baş­lan­gyç hem ýur­du­my­za de­giş­li­dir. Onuň tas­la­ma­sy 2019-njy ýyl­da BMG-niň Azi­ýa — Ýu­waş um­man se­bi­ti üçin Yk­dy­sa­dy we Dur­muş ko­mis­si­ýa­sy­na hö­dür­le­nil­di. Soň­ra şol ko­mis­si­ýa­nyň 79-njy ses­si­ýa­syn­da bu mak­sat­na­ma­ny dö­ret­me­giň şert­le­ri­ne ga­ra­mak ha­kyn­da Ka­rar­na­ma ka­bul edil­di. Ýur­du­my­zyň iş­jeň gat­naş­ma­gyn­da hal­ka­ra dü­züm­ler bi­len hyz­mat­daş­lyk­da Aral deň­zi­niň bas­seý­ni­niň ýurt­la­ry­na kö­mek ber­mek bo­ýun­ça He­re­ket­le­riň mak­sat­na­ma­sy­nyň 4-nji tap­gy­ry iş­le­nip dü­zül­di.

Hor­mat­ly Prezidentimiziň bel­leý­şi ýa­ly, Türk­me­nis­tan se­bi­tiň eko­lo­gik me­se­le­le­ri bo­ýun­ça hal­ka­ra ta­gal­la­la­ry bir­leş­dir­mek ýö­rel­ge­sin­den ugur alyp, BMG-niň Mer­ke­zi Azi­ýa­da ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar bo­ýun­ça se­bit mer­ke­zi­ni dö­ret­mek baş­lan­gy­jy bi­len çy­kyş et­di. Aral me­se­le­si­ni Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň beý­le­ki mö­hüm eko­lo­gi­ýa we­him­le­rin­den üz­ňe göz öňü­ne ge­ti­rip bol­ma­jak­dy­gy­ny aý­dyp, döw­let Baş­tu­ta­ny­myz eko­lo­gik howp­suz­lyk me­se­le­le­ri­ne Mer­ke­zi Azi­ýa­nyň dur­muş hem-de yk­dy­sa­dy aba­dan­çy­ly­gy­ny, se­bi­tiň ösü­şi­niň we ro­waç­ly­gy­nyň kes­git­leý­ji şer­ti hök­mün­de yla­la­şy­gy, hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­ly­gy üp­jün et­mek bo­ýun­ça umu­my we­zi­pä­niň aý­ryl­maz bö­le­gi hök­mün­de bi­te­wü­lik­de ga­ra­ma­gyň ze­rur­dy­gy ba­ra­da­ky pi­ki­ri be­ýan et­di. Hut şeý­le çe­me­leş­me äh­li se­riş­de­le­ri has ne­ti­je­li ulan­ma­ga, esa­sy ugur­lar­da ün­si jem­le­mä­ge müm­kin­çi­lik be­rer. Hor­mat­ly Prezidentimiz bu iş­de Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­nyň ut­gaş­dy­ry­jy or­nu­nyň ýo­kar­lan­dy­ryl­ma­gy­nyň wa­jyp­dy­gy­ny bel­läp, bu dü­zü­miň şert­na­ma-hu­kuk bin­ýa­dy­ny kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça iş­le­ri çalt­lan­dyr­ma­gy hem-de gel­jek­ki bi­le­lik­dä­ki işiň tä­ze we­zi­pe­le­ri­ni kes­git­le­me­gi tek­lip et­di.

Döw­let Baş­tu­ta­ny­myz dün­ýä­de bo­lup geç­ýän üýt­geş­me­le­ri, şol san­da geo­sy­ýa­sy we yk­dy­sa­dy hä­si­ýet­li ýag­daý­la­ry göz öňün­de tu­tup, Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry ta­ra­pyn­dan BMG bi­len AHHG-nyň hyz­mat­daş­ly­gy ba­ra­da­ky Baş As­samb­le­ýa­nyň tä­ze Ka­rar­na­ma­sy­ny bi­le­lik­de iş­läp taý­ýar­la­mak me­se­le­si­ne ga­ra­mak hakyndaky tek­li­bi be­ýan et­di.

Şeý­le­lik­de, türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gahryman Arkadagymyzyň we hor­mat­ly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň şu ýy­lyň ge­çen döw­rün­de da­şa­ry ýurt­la­ra amala aşy­ran sa­par­la­ry­nyň do­wa­myn­da öňe sü­ren, mö­hüm ugur­lar­da hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mä­ge gö­nük­di­ri­len baş­lan­gyç­la­ry ýur­du­my­zyň äh­lu­mu­my aba­dan­çy­ly­gy, dur­nuk­ly ösü­şi üp­jün et­mek bo­ýun­ça wa­jyp çöz­güt­le­ri iş­läp taý­ýar­la­ma­ga jo­gap­kär­çi­lik­li çe­me­leş­ýän­di­gi­ni aý­dyň gör­kez­ýär.